Hai cung sáng trong ảnh Hubble là gì?

Trong ảnh được NASA giới thiệu ngày 22/10/2026, thiên hà elip phía trước nằm giữa hai cung: cung lớn ở phía trên bên trái, còn cung nhỏ hơn, bị lật, ở phía dưới bên phải.[1]

Vì sao một thiên hà lại hiện thành hai cung?

Khối lượng của thiên hà phía trước làm cong không-thời gian, khiến ánh sáng từ thiên hà phía sau đổi hướng trên đường tới người quan sát. Hiện tượng này được gọi là thấu kính hấp dẫn.[1]

Khi các thiên hà nằm thẳng hàng theo cách thích hợp với người quan sát, ánh sáng bị bẻ cong có thể làm ảnh thiên hà ở xa biến dạng và phóng đại. Trong trường hợp này, ảnh hiện thành hai cung. Danh sách dưới đây giúp phân biệt vai trò của từng thiên hà và người quan sát.[1]

Thiên hà xoắn ốc ở giữa ảnh. Khung phóng to thiên hà elip, với cung lớn phía trên bên trái và cung nhỏ bị lật phía dưới bên phải.
Ảnh Hubble cùng phần phóng to thấu kính. Hai cung nằm quanh thiên hà elip trong khung.NASA, ESA, and X. Huang (University of San Francisco); Processing: Gladys Kober (NASA/Catholic University of America)
Từ thiên hà ở xa đến hai cung sáng
  • Thiên hà ở xa: nguồn ánh sáng đi về phía người quan sát.
  • Thiên hà elip phía trước: khối lượng của nó làm cong đường đi của ánh sáng.
  • Người quan sát: thấy thiên hà ở xa thành một cung lớn và một cung nhỏ hơn, bị lật, ở hai phía của thiên hà phía trước.

Hai thiên hà không cần tiếp xúc với nhau.

[1]

Hai cung sáng cho biết điều gì về vật chất tối?

Độ biến dạng của các cung giúp các nhà thiên văn ước tính khối lượng của thiên hà phía trước, bao gồm phần đóng góp của vật chất tối. Theo NASA, vật chất nhìn thấy không đủ để giải thích mức độ biến dạng này. Các nhà nghiên cứu suy ra vật chất tối từ tác động hấp dẫn của nó, chứ không chụp ảnh trực tiếp vật chất tối.[1]